ನಿಮಗೆ ನೋವು ಕೊಟ್ಟ ಘಟನೆ ಆದ್ಮೇಲೆ

"ಎಲ್ಲಾ ಮರೆತುಬಿಡು, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರು, ಅದನ್ನೇ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಬೇಡ" ಅಂತ ಯಾರಾದ್ರೂ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿರಬಹುದು. ಅದೇ ಮಾತುಗಳನ್ನ ನೀವೇ ನಿಮಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಒಂದೇ ಸಲಕ್ಕೆ ಅದನ್ನ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗ್ತಿಲ್ಲ ಅನ್ನೋ ನಾಚಿಕೆ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ರೆ ನಿಜ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೃದು. ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತಡೆಯೋಕೆ ಆಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದು ಆದಾಗ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ದೇಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಡ್ತವೆ. ಆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿರೋ ಕೊರತೆ ಅಲ್ಲ.

ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸೋ ಇಲ್ಲಾ ತುಂಬಾ ನೋವು ಕೊಟ್ಟ ಘಟನೆ ಆದ ಮೇಲಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನ ಒಳಗೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರೋದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಒಂದು ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿ ಬದುಕಿ ಬಂದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇರೋ ಗುರುತುಗಳು ಇವು. ನೀವು ಯಾರು ಅನ್ನೋದರಲ್ಲಿ ಏನೋ ತಪ್ಪಿದೆ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಅಲ್ಲ. ನಿಮಗೆ ಆಗಿದ್ದು ನಿಜ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ತೋರೋ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ದುರ್ಬಲತೆಯ ಗುರುತು ಅಲ್ಲ.

ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಕಾಪಾಡೋಕೆ ಅಂತಲೇ ನಿಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆ ಇದೆ. ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸೋ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅದು ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಭಯ ಮತ್ತೆ ಸಿದ್ಧತೆ ತುಂಬಿ, ನೀವು ಬದುಕಿ ಉಳಿಯೋ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತೆ. ಆಘಾತ ಆದ ಮೇಲೆ, ಅಪಾಯ ಮುಗಿದು ಹೋದ ಮೇಲೂ, ಬೆದರಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಆ ಕೋಣೆಯಲ್ಲೇ ಇರೋ ಹಾಗೆ, ಆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆ ಆನ್ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೇ ಸಿಕ್ಕಿ ಹೋಗಿ ಬಾರಿಸ್ತಾ ಇರಬಹುದು.

ಇದು ಕೆಲವು ರೀತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆ ಘಟನೆ ನೀವು ಕೇಳದೆಯೇ ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದು. ಸ್ಪಷ್ಟ ನೆನಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಆ ಘಟನೆ ಕಣ್ಮುಂದೆ ಬರೋ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಾ ಅದು ನಡೆದ ದಿನದಷ್ಟೇ ನಿಜ ಅನಿಸೋ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸೋ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ. ಯಾವಾಗ್ಲೂ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಲ್ಲದೆ, ಎಚ್ಚರವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಶಬ್ದಕ್ಕೂ ಬೆಚ್ಚಿ ಬೀಳೋ ಹಾಗೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆ ಘಟನೆಯನ್ನ ನೆನಪಿಸೋ ಜನ, ಜಾಗ, ಯಾವ ಸಂಗತಿಯಿಂದಲೂ ನೀವು ದೂರ ಸರಿಯೋದನ್ನ ನೀವೇ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ನಿಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಜನ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿನಿಂದ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮನಸ್ಸು ಮರಗಟ್ಟಿ, ಖಾಲಿ ಆದ ಹಾಗೆ, ಕಡಿದು ಹೋದ ಹಾಗೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ನಿದ್ದೆ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ಎಚ್ಚರ ಆಗೋದು, ಬೇಗ ಸಿಟ್ಟು ಬರೋದು, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಭಾರೀ ಮಂಕು ಕೂಡ ಜೊತೆಗೆ ಬರ್ತವೆ. ಇವು ಯಾವ್ದೋ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿ ಕೊರತೆ ಅಲ್ಲ. ಇವು ನಿಮ್ಮನ್ನ ಇನ್ನೂ ಕಾಪಾಡೋ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡ್ತಿರೋ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆನಪುಗಳು ಕಾಲ ಕಳೆದ ಹಾಗೆ ತಣ್ಣಗಾಗ್ತವೆ. "ಇದು ಆಯ್ತು, ಮುಗಿಯ್ತು, ಹಿಂದೆ ಆಗಿ ಹೋಯ್ತು" ಅನ್ನೋ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರುತು ಹಾಕಿ ಮನಸ್ಸು ಅವನ್ನ ಜೋಡಿಸಿ ಇಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೆ. ಆಘಾತದ ನೆನಪು ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಹಾಗೆ ಜೋಡಿ ಆಗಲ್ಲ. ಆ ಗುರುತು ಇಲ್ಲದೆ, ಕಚ್ಚಾ ಮತ್ತೆ ಅರ್ಧ ಆದ ಹಾಗೆ ಉಳಿದುಬಿಡುತ್ತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಪಾಯ ಈಗ ಇಲ್ಲೇ ಇರೋ ಹಾಗೆ, ಅದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗಿ ಬರುತ್ತೆ. ಅದಕ್ಕೇ ಒಂದು ವಾಸನೆ, ಒಂದು ಶಬ್ದ, ಒಂದು ದಿನಾಂಕ ಇಡೀ ಸಂಗತಿಯನ್ನ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಎಳ್ಕೊಂಡು ಬರುತ್ತೆ.

ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಘಟನೆ ಆದ ತಕ್ಷಣ ಶುರು ಆಗಬಹುದು, ಇಲ್ಲಾ ಮೌನವಾಗಿದ್ದು ತಿಂಗಳುಗಳ, ಎಷ್ಟೋ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮೇಲೆ ಬರಬಹುದು. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇವು ತಾವಾಗೇ ಕಮ್ಮಿ ಆಗ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರಿಗೆ ಇವು ಒಂದು ಮುಂದುವರಿಯೋ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಂತು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದುಕನ್ನೇ ಕಷ್ಟ ಮಾಡ್ತವೆ. ಇವನ್ನ ಯಾವುದು ಜಾಸ್ತಿ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತೆ ಅಂದ್ರೆ ಒಂದೇ ಸಂಗತಿ, ಅದು ಅರ್ಥ ಆಗೋ ಹಾಗಿದೆ, ತುಂಬಾ ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ ಕೂಡ: ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳೋದು. ನೆನಪಿಸೋ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಇರೋದು ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಿಜವಾದ ನಿರಾಳ ಕೊಡುತ್ತೆ. ಆದ್ರೆ ಅಪಾಯ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದೆ ಅಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆ ಕಲಿಯೋ ಅವಕಾಶವೇ ಸಿಗಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ನೆನಪು ಕಚ್ಚಾ ಆಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತೆ, ಭಯ ಸಿದ್ಧವಾಗೇ ಇರುತ್ತೆ. ನೆನಪಿಸೋ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯೋದು ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮನ್ನ ಶಾಂತ ಮಾಡುತ್ತೆ. ಆದ್ರೆ ಅದು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಭಯವನ್ನ ಜೀವಂತ ಇಡುತ್ತೆ.

ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಅತಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಅಂದ್ರೆ ಆಘಾತದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸೋ ಮಾತಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು. ಇವು ನಿಮಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಆಗೋ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತವೆ. ನೀವು ಮರಗಟ್ಟಿ ಹೋಗೋವರೆಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ದಿನವನ್ನ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬದುಕಿ ಅಂತ ಇವು ಹೇಳಲ್ಲ. ಆ ನೆನಪನ್ನ, ಮುಗಿದು ಹೋದ ಸಂಗತಿ ಅಂತ ಕೊನೆಗೂ ಜೋಡಿಸಿ ಇಡೋ ಹಾಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ತವೆ. ನೆನಪಿಸೋ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನ ಮೃದುವಾಗಿ, ಸಣ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸೋ ಹಾಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅಪಾಯ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದೆ ಅಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆ ಕೊನೆಗೂ ಕಲಿಯುತ್ತೆ.

ಇಂಥ ಎರಡು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಟ್ಟಿ ಆಧಾರ ಇದೆ. ಒಂದು, ನೆನಪು ಮತ್ತೆ ಅದರ ಜೊತೆ ಬೆಸೆದಿರೋ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋ, ಆಘಾತದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸೋ ಒಂದು ಮಾತಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ. ಇನ್ನೊಂದು, EMDR ಅನ್ನೋದು. ಇದು ಕಣ್ಣನ್ನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಿತ್ತ ಆಡಿಸೋ ಮೂಲಕ, ನೋವಿನ ನೆನಪನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ರೀತಿ ನಿಭಾಯಿಸೋ ಹಾಗೆ ಮೆದುಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತೆ. ಜಾಗ್ರತೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಇಲ್ಲದ್ದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ರೆ, ಇವೆರಡೂ ಆಘಾತದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಮ್ಮಿ ಮಾಡೋದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಕೆಲಸ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಮೊದಲು ಸುರಕ್ಷೆ ಮತ್ತೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಶುರು ಆಗುತ್ತೆ. ಯಾಕಂದ್ರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಂಟೆ ಕಿರುಚ್ತಾ ಇರೋವಾಗ ನೀವು ಒಂದು ನೆನಪನ್ನ ನಿಭಾಯಿಸೋಕೆ ಆಗಲ್ಲ. ನೀವು ಆ ನೆನಪನ್ನ ಮಣ್ಣು ಮಾಡಲ್ಲ. ಮುಗಿದು ಹೋದ ಸಂಗತಿ ಅಂತ ಅದನ್ನ ಕೊನೆಗೂ ಜೋಡಿಸಿ ಇಡೋಕೆ ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡ್ತೀರಿ.

ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸೋ ಸಂಗತಿ ಆದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಕಷ್ಟದ ವಾರಗಳು ಇರೋದು ಮನುಷ್ಯ ಸಹಜ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಇಲ್ಲಾ ಅವು ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ನೆಲೆ ನಿಂತು ನಿಮ್ಮ ದಿನಗಳನ್ನ, ನಿದ್ದೆಯನ್ನ, ಕೆಲಸವನ್ನ, ಜನರ ಜೊತೆಗಿನ ಹತ್ತಿರವನ್ನ ನಡೆಸೋಕೆ ಶುರು ಮಾಡಿದಾಗ, ಸಹಾಯ ಕೇಳೋದು ಒಳ್ಳೇದು. ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಆಘಾತ ಒಂಟಿಯಾಗಿ ಬರಲ್ಲ. ಅದು ಮೇಲೇಳದ ಮಂಕನ್ನ, ಸತತ ಭಾರೀ ಆತಂಕವನ್ನ, ಇಲ್ಲಾ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರಗಟ್ಟಿಸೋಕೆ ಕುಡಿಯೋ ಸೆಳೆತವನ್ನ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಆಘಾತವನ್ನ ಮತ್ತೆ ಬೆಳೆಸಬಹುದು.

ಇದನ್ನ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರೋ ಒಬ್ಬರೇ ನೀವಲ್ಲ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆರೈಕೆಯಿಂದ ಲಾಭ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೊಡ್ಡವರಿಗೆ ಅದು ಎಂದೂ ಸಿಗಲ್ಲ. ಸಹಾಯ ಕೇಳೋದು ನೀವು ಸೋತಿದೀರಿ ಅನ್ನೋ ಗುರುತು ಅಲ್ಲ. ಇದು ಇರೋ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ, ಪೂರೈಸದ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಒಬ್ಬ ಡಾಕ್ಟರ್ ಇಲ್ಲಾ ಸಮಾಲೋಚಕರು ಇಡೀ ಚಿತ್ರವನ್ನ ನೋಡಬಹುದು, ಆಘಾತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಬಹುದು, ಒಳಗೆ ಬೇರೆ ಏನಾದ್ರೂ ಆರೈಕೆ ಬೇಕಾಗಿದೆಯಾ ಅಂತ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನೀವು ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಕೇಳ್ತೀರೋ ಅಷ್ಟು ಒಳ್ಳೇ ಅವಕಾಶ. ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ನಿಮಗೆ ಒಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಇಲ್ಲಾ ಡಾಕ್ಟರ್‌ರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಯಾವ್ದೋ ಒಂದು ಒಡೆಯೋ ಹಂತಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ತಲುಪಲೇಬೇಕು ಅಂತಲೂ ಇಲ್ಲ. ಡಾಕ್ಟರ್‌ರಿಂದ ಸರಿಯಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇದ್ರೂ, ಘಟನೆ ಆಗಿ ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೂ, ನಿಮಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸಹಾಯ ಸಿಗುತ್ತೆ.

ಗುಣ ಆಗೋದು ನಿಧಾನಕ್ಕೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿ ಬರುತ್ತೆ. ಸರಿಯಾದ ಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಮತ್ತೆ ನೆಮ್ಮದಿ ಅನುಭವಿಸ್ತಾರೆ. ಆಗಿದ್ದು ಆಗಿ ವರ್ಷಗಳ ಮೇಲೂ, ಎಷ್ಟೋ ಜನ ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ತಿ ತಾವೇ ಆದ ಹಾಗೆ ಅನುಭವಿಸ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಒಂದು ಒತ್ತಡದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಾ ನೋವಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನದ ಹತ್ತಿರ, ಒಂದು ಕಷ್ಟದ ಹಂತ ಮತ್ತೆ ಬರಬಹುದು. ಅದೂ ದಾರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ, ನೀವು ಸೋತಿದೀರಿ ಅನ್ನೋದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಅಲ್ಲ. ಒಂದು ಹಿನ್ನಡೆ ಅಂದ್ರೆ ನಿಮ್ಮ ಬೆಂಬಲಗಳ ಜೊತೆ ದಾಟಿ ಹೋಗಬೇಕಾದ ದಾರಿಯ ಒಂದು ಭಾಗ, ದಾರಿಯ ಕೊನೆ ಅಲ್ಲ. ಎಷ್ಟೋ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ನೋವನ್ನ ಏನೂ ಅಲ್ಲ ಅಂತ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಾ ಮೌನವಾಗಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ತಾರೆ. ಆ ಮೌನ ಅದನ್ನ ಅನುಭವಿಸ್ತಿರೋ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾಗಿ ಬೀಳುತ್ತೆ. ಆ ಮೌನ ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇರೋ ನಿಜ ಅಲ್ಲ.