ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ನಿಜ: ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ನಿಜವಾಗಿ ಏನು, ಮತ್ತೆ ಏನಲ್ಲ

ಅರ್ಜುನ್‌ಗೆ 26 ವರ್ಷ. ಪುಣೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಫೀಸಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತಾನೆ. ಕೆಲ ತಿಂಗಳಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಬರ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಜನರ ಮೇಲೆ ಸಿಡಿಮಿಡಿ ಮಾಡ್ತಿದ್ದ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರತಿ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಬಗ್ಗೆ ಒಳಗೊಳಗೇ ಭಯ ಆಗ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪದ ಅವನ ಬಳಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಏನಾದ್ರೂ ಹೇಳಿದ್ರೆ ತಾನು ದುರ್ಬಲ ಅಂತ ಕಾಣಿಸ್ತೀನಿ ಅಂತ ಗಟ್ಟಿ ಅಂದ್ಕೊಂಡಿದ್ದ. ಒಂದು ಸಂಜೆ ಒಬ್ಬ ಗೆಳೆಯ ಸುಮ್ನೆ ಗಮನಿಸಿದ. ಆ ಗೆಳೆಯ ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳ್ಲಿಲ್ಲ, ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿರು ಅಂತ ಹೇಳ್ಲಿಲ್ಲ, ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿಜವನ್ನೂ ಒಪ್ಪಿಸೋಕೆ ರೆಡಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಬರೀ ಇಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದ, "ನೀನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಿನ್ನ ಥರ ಕಾಣ್ತಿಲ್ಲ. ಮಾತಾಡಬೇಕು ಅನ್ನಿಸಿದ್ರೆ ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ಇದೀನಿ."

ಆ ಒಂದು ವಾಕ್ಯ ಯಾವ ಕರಪತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಜಾಸ್ತಿ ಮಾಡ್ತು. ಅರ್ಜುನ್ ಮಾತಾಡಿದ, ಆಮೇಲೆ ಡಾಕ್ಟರ್ ನೋಡಿದ, ಮತ್ತೆ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ವಿಷಯಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಾದವು. ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ನಿಜ ಅಲ್ಲ. ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಗೆಳೆಯ.

ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಹಾನಿ ಮಾಡೋ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆ ಅಂದ್ರೆ, ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಇರೋ ಜನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅನ್ನೋದು. ಇದು ನಿಜದ ಬಹುತೇಕ ಉಲ್ಟಾ. ಗಂಭೀರ ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಜೊತೆ ಬದುಕ್ತಿರೋ ಜನ, ಹಿಂಸೆಗೆ ಕಾರಣ ಆಗೋದಕ್ಕಿಂತ, ತಾವೇ ಹಿಂಸೆ-ಹಲ್ಲೆಗೆ (ಹಿಂಸೆ) ಬಲಿ ಆಗೋದು ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ. ಇವ್ರನ್ನ ಸಾಧಾರಣ ಜನರ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸಿದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಜನ ಒಂದು ಹಿಂಸೆ-ಹಲ್ಲೆ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಬಲಿ ಆಗಿದ್ರು ಅಂತ ಕಂಡುಬಂತು. ಇದು ಉಳಿದ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ. ಇನ್ನೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಇವ್ರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆ ಸಾಧಾರಣ ಜನರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ ಅಂತ ಕಂಡುಬಂತು. ಅಪಾಯ ಬರೋದು ಇವ್ರ ಕಡೆಗೆ, ಇವ್ರಿಂದ ಅಲ್ಲ.

ಮುಂದಿನ ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜಾಸ್ತಿ ಸದ್ದಿಲ್ಲದವು, ಆದ್ರೆ ಅಷ್ಟೇ ಭಾರ. ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಅಂದ್ರೆ ದುರ್ಬಲತೆಯ, ಕೆಟ್ಟ ಸ್ವಭಾವದ, ಇಲ್ಲಾ ಬರೀ ಇಚ್ಛಾಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರೋದ್ರ ಗುರ್ತು ಅನ್ನೋದು. ಅದು "ನಿಜವಾದ ಕಾಯಿಲೆಯೇ ಅಲ್ಲ" ಅನ್ನೋದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಯಾವತ್ತೂ ಚೇತರಿಸ್ಕೊಳ್ಳಲ್ಲ, ಮದ್ವೆ ಆಗಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲ್ಲ ಅನ್ನೋದು. ಇದ್ಯಾವುದೂ ಪುರಾವೆ ಮುಂದೆ ಉಳಿಯಲ್ಲ. ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಅಂದ್ರೆ ಒಂದು ನಿಜವಾದ, ಒಪ್ಪಿತ ಆರೋಗ್ಯದ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಕೆ ಅಪವಾದ ಅಲ್ಲ, ಅದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. ತಪ್ಪು ನಂಬಿಕೆಗಳು ಜೋರಾಗಿ ಕೂಗ್ತವೆ, ನಿಜ ಸದ್ದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತೆ ನಿಜ ನಿಮ್ಮ ಕಡೆಗಿದೆ.

ಕೇಳಿಬಂದ ಮಾತುಗಳನ್ನ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ರೆ ಉಳಿಯೋದು ಸಾಧಾರಣ ಮತ್ತೆ ಬಹುತೇಕ ಸಪ್ಪೆ, ಒಳ್ಳೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ. ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆ ಅಂದ್ರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾವನೆಯ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಾ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ವೈದ್ಯಕೀಯವಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಬದಲಾವಣೆ. ಅದು ಉಳಿಯುತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ದಿನದ ಬದುಕಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಬರುತ್ತೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳು ಬೆರೆತು ಬೆಳೆಯುತ್ತೆ: ಮೆದುಳು ಮತ್ತೆ ದೇಹ ಹೇಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ, ವ್ಯಕ್ತಿ ಏನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತೆ ಅವನ ಸುತ್ತಲಿನ ಒತ್ತಡಗಳು. ಇದು ದುರ್ಬಲ ಮನಸ್ಸು, ಕೆಟ್ಟ ಸ್ವಭಾವ, ಇಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಲ್ಲ.

ನೀವು ಹೇಳಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಒಳ್ಳೇ ಮಾತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಸರಳವಾದದ್ದು. ನೀವು ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಹೆಸರು ಇಡಬೇಕಿಲ್ಲ, ಯಾವುದನ್ನೂ ಸರಿ ಮಾಡಬೇಕಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಾ ಉತ್ತರಗಳು ಗೊತ್ತಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಹೆಜ್ಜೆಗಳೇ ಬಹುತೇಕ ಇಡೀ ಕೌಶಲ್ಯ: ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನ ಗಮನಿಸಿ ಮೃದುವಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಸಲಹೆ ಕೊಡೋದಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಕೇಳಿಸ್ಕೊಳಿ, ಅವ್ರು ಹೇಗಿದಾರೆ ಮತ್ತೆ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯೋ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚ್ನೆ ಮಾಡಿದಾರಾ ಅಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿ, ಮತ್ತೆ ಒಂದು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಸೂಚಿಸಿ. ಸಣ್ಣ, ನಿಖರ, ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾತು, ದೊಡ್ಡ ಸಮಾಧಾನಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರತಿ ಸಲವೂ ಮೇಲು.

ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಯೋಗ ಇಲ್ಲದ ಮಾತುಗಳು ಕ್ರೂರ ಅಲ್ಲ. ಅವು ಕಾಳಜಿ ಮಾಡೋ, ಬೇರೆ ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದ ಜನರಿಂದ ಬರ್ತವೆ. ಆದ್ರೆ "ಸುಮ್ನೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡು" ಅನ್ನೋದು, ಅವ್ರ ಕಾಯಿಲೆ ಅವ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತೆ. "ನಿನಗಿರೋ ಒಳ್ಳೇದನ್ನ ಎಣಿಸ್ಕೊ" ಅನ್ನೋದು, ಅವ್ರ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಇಲ್ಲ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತೆ. "ಸುಮ್ನೆ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರು ಮತ್ತೆ ಪಾಸಿಟಿವ್ ಆಗಿರು" ಅನ್ನೋದು, ಅವ್ರು ಏನೋ ತಪ್ಪು ಮಾಡ್ತಿದಾರೆ ಅಂತ ಹೇಳುತ್ತೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ, ಎಷ್ಟೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಹೇಳಿದ್ರೂ, ಆಗಲೇ ಕಷ್ಟ ಇರೋ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಾಚಿಕೆಯ ಪದರ ಹಾಕುತ್ತೆ, ಮತ್ತೆ ಆ ನಾಚಿಕೆಯೇ ಜನರನ್ನ ಸುಮ್ನೆ ಇರಿಸುತ್ತೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಅಂದ್ರೆ ಸಿದ್ಧ ಮಾತುಗಳನ್ನ ಬಾಯಿಪಾಠ ಮಾಡೋದು ಅಲ್ಲ. ಅದು, ತೀರ್ಪಿನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡೋದು, ಮತ್ತೆ ಸಲಹೆಯ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಗಡ ಇಡೋದು. ಹೇಳೋ ಬದ್ಲು ಕೇಳಿ. ಸರಿ ಮಾಡೋ ಬದ್ಲು ಜೊತೆ ಇರಿ. ಏನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಂತ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಾಗ, "ನಾನು ಇಲ್ಲೇ ಇದೀನಿ, ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿಸ್ಕೊಳ್ತಿದೀನಿ" ಅನ್ನೋದು ಬಹುತೇಕ ಯಾವತ್ತೂ ತಪ್ಪಲ್ಲ.

ಇಂಥ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ನಿಮಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿಜ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಹುದಿದ್ರೆ, ಅದು ಇದೇ ಆಗಿರುತ್ತೆ: ಮಾನಸಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಬಹುದು, ಮತ್ತೆ ಆರೈಕೆ ಪಡೆಯೋ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಚೆನ್ನಾಗಾಗ್ತಾರೆ, ಆದ್ರೂ ಯಾರಿಗೆ ಉಪಯೋಗ ಆಗಬಹುದೋ ಆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಆ ಆರೈಕೆಯ ತನಕ ಯಾವತ್ತೂ ಮುಟ್ಟೋದೇ ಇಲ್ಲ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ತೊಂದರೆ ಇರೋ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಯಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಸಿಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಅಂತ ಕಂಡುಬಂತು. ಈ ಅಂತರ ಕೆಟ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಆಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಮೌನದಿಂದ, ತೀರ್ಪಾಗೋ ಭಯದಿಂದ, ಜನ ಏನು ಅಂದ್ಕೊಳ್ತಾರೆ ಅನ್ನೋ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಆಗಿದೆ.

ವಿಚಿತ್ರ ಅನ್ನಿಸಬಹುದು, ಆದ್ರೆ ಇದೇ ಆಶಾದಾಯಕ ಭಾಗ. ಮೌನದಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂತರ ಅಂದ್ರೆ, ಸಾಧಾರಣ ಜನ ಒಂದೊಂದು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾತುಕತೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಚ್ಚೋಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಂತರ. ನೀವು ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ ಇಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿ ನಿಜವೂ ಗೊತ್ತಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ನೀವು ಗಮನಿಸೋ, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳೋ, ಮತ್ತೆ ಜೊತೆ ಉಳಿಯೋ ಗೆಳೆಯ ಆಗಿರಬೇಕು ಅಷ್ಟೇ. ಮೌನದ ಗೋಡೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಅಂದ್ರೆ, ಮಾತಾಡೋಕೆ ತಯಾರಿರೋ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ.